Hangi çekim modunu kullanmalıyız ?

Bugün “Hangi çekim modunu kullanmalıyız?” konusunda sizlere bilgiler sunmaya çalışacağız. Diyafram, enstantane, iso gibi temel kavramları sitemizde sizlere anlattık. Artık çekim için daha donanımlıyız 🙂

Konuyu okumadan önce, yada konuyu okurken, fotoğraf makinenizin kullanım kılavuzunu yanınızda bulundurmanız faydalı olabilir.

Makinelerimizde bir çok çekim modu bulunuyor. Bizler zaman zaman bu modları farklı görevler, farklı amaçlar için kullanabiliyoruz. Siz de bu modlar arasında kendinizi kaybediyorsanız, bu yazımızın tam size göre olduğunu düşünüyoruz.

Temel olarak makinelerimizde 5 çekim modu bulunmaktadır. Bunun haricindeki modlar, bu modların türevleri şeklinde karşımıza çıkabilir. Spor modu, Gece modu, Portre modu gibi modlar da makinelerinizde bulunabilir. Bu modları, temel olarak bu 5 çekim modunun bir takım fonksiyonlarla düzenlenip kullanıcıların işini kolaylaştırmak için sunulan kısayollar olarak adlandırabiliriz.

Biz bu yazımızda 5 temel çekim modunun özelliklerini, ne işe yaradıklarını, ne zaman, nerede kullanıldıklarını anlatmaya çalışacağız.

· AUTO Modu (Tam otomatik mod)

· P Modu (Program modu)

· A (ya da Av) Modu (Diyafram öncelikli mod)

· S (ya da TV) Modu (Enstantane öncelikli mod)

· M Modu (Manuel mod)


 

AUTO Modu (Tam otomatik mod)

Genellikle mod kadranında yeşil bir simge ile gösterilen moddur. Eğer makinenin kullanımında yabancılık çekiyorsanız ve çekeceğiniz fotoğrafın heba olmasını istemiyorsanız, kendinizi çokta kasmayın. Yeşile alın !

modlar

Otomatik Mod

Bazı arkadaşlar bizi bu sözümüz için belki eleştirilebilir. Ancak burada amacımız fotoğrafın kaçmasını önlemek. Bu bir anı fotoğrafı da olabilir, hatıra fotoğrafı da. Siz makinenizi yeni almış da olabilirsiniz. Tabiki tavsiyemiz bir an önce diğer modları da öğrenip makineniz üzerinde tam hakimiyet sağlamanız. Ancak günü kurtarmanız gereken durumlar olursa, yeşile alabilirsiniz 🙂

Tanım olarak söylemek gerekirse “Pozlama dışında AF(otofocus) ve ölçüm tipi gibi başka konularda da tüm ayarları makinenin yaptığı, sizin sadece deklanşöre basıp fotoğraf çektiğiniz tam otomatik mod.”

Bazı makineler bu modda bir-iki ayarı değiştirmenize izin veriyor, bazı makinelerde ise hiçbir ayarı değiştiremiyorsunuz, bazı makinelerde otomatik modun içinden diyaframı bile ayarlama şansınız var. Ama genel olarak “herşeye makine karar verir” demek doğru. Yani renk tonlamasına, diyaframa, ISO değerine, perde hızı gibi temel değerlere makine karar veriyor. Flaşın açılıp açılmamasına da makine karar veriyor.

Son yıllarda bir de iAuto modu gündeme geldi. Bu modda gene makine herşeye karar veriyor ama aynı zamanda size “Renkleri doygunlaştır”, “Arka planı bulanıklaştır”, “Daha parlak yap” gibi seçenekler sunuyor, böylece daha basit bir dille size bir takım temel ayarları değiştirme fırsatı veriyor.

Otomatik mod iyi güzel ancak sizin çekeceğiniz sahnenin nasıl olduğuna karar veremez. Yani siz hareketli bir sahneyi dondurmak mı istiyorsunuz? Yoksa bir şelale fotoğrafını pamuksu bir etki ile çekmek mi istiyorsunuz? Bunlara karar verme noktasında çokta yetenekli değil. İşte diğer modların etkisi de bu noktada devreye giriyor.
Otomatik modda en çok dikkat edilmesi gereken bir diğer husus makinenin karakteristik özelliği.(Bana göre) Otomatik modun çalışma prensipleri firmadan firmaya değişiyor. Örneğin, yetersiz ışık koşulunda kimi makine önce İso’ya başvururken kimi enstantane yi düşürüyor, kimi flaş açıyor.Bu konuda da makine optimum değeri bir nebze de olsa yakalıyor ama genelde şu gibi durumlarla çok karşılaşıyorum. Kum gibi fotoğraflar ! Makinenin maksimum iso değeri 6400 seçilmiş. Enstantane kurtarmadıkça makine İso yükseltiyor. Bu da temiz fotoğraflar için kötü bir etken. Tabi günümüz teknolojisinde birçok makine yüksek iso değerlerinde de oldukça başarılı sonuçlar veriyor. Yine de iso nun düşük kalması genel tercihimiz 🙂

Kısacası bu mod sizin sadece deklanşöre basıp fotoğraf çektiğiniz bir mod diyebiliriz. Her şeyi makine ayarlasın istiyorsak bu modu kullanıyoruz. Ama otomatik iso değerinin çok yüksek olmamasına dikkat etmekte fayda olduğunu bir kez daha hatırlatalım.

iso_speed_c-horz

Canon ve Nikon makineler üzerinde maksimum ISO ayarı menüsü.


 

P Modu (Program modu)

220px-Mode_program

Program (P) modunda çekim yaparken, fotoğraf makinesi birçok ayarı otomatik olarak yapar. Diyafram ve enstantane hızı otomatik olarak seçilir.

  • ISO değerini ve beyaz ayarını manuel ayarlayabilirsiniz.
  • Flaşı kendiniz yönetebilirsiniz.
  • Netleme (Autofocus) seçeneğinin nasıl olacağını ve netleme noktasını seçebilirsiniz.
  • Ölçüm modunu seçebilirsiniz.
  • Pozlama değerini değiştirebilirsiniz. Makine parametreleri varsayılan olarak fabrikada ayarlanan bir “0 EV” değerine göre belirler. Siz bu “0 EV” değerini arttırıp fotoğrafı daha parlak yapabilir, ya da azaltıp fotoğrafı daha karanlık yapabilirsiniz.

En uygun kullanım alanı: Sokak fotoğrafçılığı, anlık fotoğraf çekimleri ve doğa çekimleri…

Sokak

Anlık fotoğraflar çekerken çoğu zaman ayar yapalım derken anı kaçırabiliriz. Bu yüzden anı kaçırmamak ve en iyi kareyi yakalayabilmek adına bu mod en ideal seçim olacaktır. Ayrıca bu mod doğa fotoğrafları çekerken de çoğu zaman doğru tercih olacaktır.

Program Modu ile ilgili çok bilinmeyen benimde sonradan farkına vardığım bir özelliği sizinle paylaşmak istiyorum.

– “Flexible program”, “Program shift” gibi isimlerle anılan “pozlama kaydırma” seçeneği sayesinde “diyafram-perde hızı” ikilisini değiştirebilirsiniz. Bu özellik güzel. Örneğin makine ISO800′de 1/100 ve f3.5 değerleri verdi ama siz diyaframı arttırıp net alan derinliğini arttırmak istiyorsunuz. Yapacağınız şey basit: ISO’yu otomatikten çıkarıp makinenin ISO’yu değiştirmesini engelliyorsunuz ve şunu yapıyorsunuz:

Nikon makinelerde Nikon’un arka tekerleğini çevirmek yeterli oluyor. Kadran üzerindeki P harfinin P*’a dönüştüğünü görebilirsiniz. Diğer markalarda da bunu yapabiliyorsunuz. Nasıl yapıldığını öğrenmek için makineninizin kullanma kılavuzundaki P modu başlığını okumanız yeterli olacaktır. Genellikle ayar kadranını değiştirdiğiniz de bunu yapmış oluyorsunuz.flex_2

Bunu yaparak diyafram değerimizi yükseltmiş oluyoruz. Böylece daha net bir alan çekebiliyoruz. Makine bu işleme karşılık daha düşük bir enstantane değeri seçerek pozlamayı dengelemeye çalışıyor.

Program modu için şöyle diyebiliriz. Diyafram ve enstantane hızı otomatik olarak seçilir. Geri kalan ayarlara biz karar veririz.


 A (ya da Av) Modu (Diyafram öncelikli mod)

220px-Mode_diyafram

Bu modda diyafram ve iso seçimini siz yaparsınız ve yaptığınız seçime göre kamera pozlama süresini belirler. Bu mod daha çok, net alan derinliğinin kontrol edilmek istendiği fotoğraflarda kullanılır.

  • Diyaframı manuel olarak ayarlayabilirsiniz.
  • ISO değerini ve beyaz ayarını manuel ayarlayabilirsiniz.
  • Flaşı kendiniz yönetebilirsiniz.
  • Netleme (Autofocus) seçeneğinin nasıl olacağını ve netleme noktasını seçebilirsiniz.
  • Ölçüm modunu seçebilirsiniz.
  • Pozlama değerini değiştirebilirsiniz. Makine parametreleri varsayılan olarak fabrikada ayarlanan bir “0 EV” değerine göre belirler. Siz bu “0 EV” değerini arttırıp fotoğrafı daha parlak yapabilir, ya da azaltıp fotoğrafı daha karanlık yapabilirsiniz.

En uygun kullanım alanı: manzara fotoğrafları

Manzara - İtalya

Burada özellikle söylemek istediğim topluluk fotoğrafları. Topluluk fotoğraflarını bu modda çekmek büyük bir kolaylık bence. İşinizin hem pratik olması lazım hem de herkesin olabildiğince net. İşte bu durumda makinenizi diyafram moduna alıp diyaframınızı da f/8- f/9 gibi uygun bir değere alıp çok güzel çekimler yapabilirsiniz. Hemde pratik 🙂 Genelde küçük diyafram değeri ile çekilen fotoğraflarda merkezdeki insanların yüzleri netken geri kalanlar flu oluyor. Bu durum çevremde çok dile getirildiği için buna özellikle değinmek istedim. Net alan derinliğinden kaynaklı yaşanılan bir sıkıntı.

Net Alan Derinliği konusuna bir başka yazımızda daha ayrıntılı olarak değinmemiz gerekecek sanırım.

Fotoğrafta netlik kademeli olarak azalır. Yani “OBJE” den uzaklaştıkça netlik kademeli olarak azalır. Fotoğrafı çektiğiniz noktadan fotoğrafın bittiği noktaya kadar olan alanın netlik durumuna net alan derinliği denir.

8643193_orig

Net alan derinliği düşük                 I                  Net alan derinliği yüksek.

Net alan derinliğini de şu şekilde özetleyelim. Siz diyafram değerinizi büyüttükçe fotoğrafınızdaki net alan bölgesi artacaktır. Soldaki fotoğrafta sadece oyuncak netken, sağdaki fotoğrafta neredeyse fotoğrafın tamamı net.

Bu modda özellikle enstantane değerine dikkat etmekte fayda var. Elle çekimlerde yüksek diyafram değerleri kullandığımızda net görüntüler almakta zorlanabiliriz.Net alan derinliği elde edelim derken bulanık fotoğraflarımız olsun istemeyiz 🙂 f/11-f/16 gibi değerlerde üç ayak ihtiyacımız olacaktır.

Diyafram değeri aslında hassas bir konu. Kullanılan diyafram değeri fotoğrafımızın netlik, keskinlik ve kontrast gibi değerlerine birebir etki eden bir faktördür. Net alan derinliği elde etmek adına diyafram değerlerini tavan değerlere çıkarmamakta fayda var. Yüksek diyafram değerleri ışık saçılmalarına, bu da keskinlik ve kontrast kaybına sebep olan bir etkendir.

Diyafram konusunda kabul edilen genel geçer bir kural şöyle der: Objektiflerimizin minimum diyafram değerinin 2-3 basamak üstü en iyi performansı sağlar. Örneğin; 17-50 f/2.8 diyafram değerine sahip lensimizin en iyi performans verdiği diyafram değeri f/4 olarak test edilmiştir.

18-55 / 18-105 / 18-135 gibi kit lens objektif kullanan ve manzara fotoğrafı çeken arkadaşlara tavsiyem f/8-f/11 değerlerinden vazgeçmemeye çalışın.Kit lenslerin en etkili olduğu diyafram değerleri bu değerlerdir. Tabiki iso dengelemenizi ortam ve şartlara göre ayarlamayı unutmayın 🙂

  • Bir diğer önemli konu ise “Manzara çekerken diyaframı olabildiğince kapatın, yani f11-f22 kullanın” gibi bir laf ortalarda geziyor. Bu laf yerine göre doğru, yerine göre yanlış. Gene dikkat edilmesi gereken şey NAD. Eğer çekeceğin manzarada çok yakın ile çok uzağı kadraja alacaksan mecburen f22 gibi dar diyafram kullanacaksın ki NAD büyüsün. Ama çekeceğimiz konu sonsuzdaysa, buna gerek yok. Örneğin, ay fotoğrafları için tavsiye edilen diyafram değeri f/9-f/11 gibi değerlerdir. Çünkü ay zaten sonsuzda olduğu için net alan derinliği o kadar etkili olmayacaktır. Bu gibi durumlarda diyafram değerini f/22 lere çıkarmaktansa daha açık f/11-f/16 gibi değerlerle daha kaliteli fotoğraflar elde edebilirsiniz.

Diyafram modu çok sık kullandığım bir moddur. Genelde manzara fotoğraflarımı bu modda çekerim. Ancak diyafram modunun istediğim sonucu vermediği zamanlarda manuel modu kullanırım. Onun haricinde genelde mod kadranım hep A’dadır. Fotoğrafta çoğu zaman hız önemli olduğu için, yarı otomatik bir mod daha çok işime geliyor. Çektiğim fotoğrafları genelde net alan derinliğini hesaba katarak çektiğim için bu mod benim için biçilmiş bir kaftan adeta 🙂 Uzun pozlama veya flaşlı çekim vs. gibi durumlar söz konusu değilse diyafram öncelikli modu kullanmayı tercih ediyorum.

Bu çekim modunu da özetlemek gerekirse, siz diyafram ve iso yu belirliyorsunuz, makineniz ona göre bir enstantane süresi belirliyor. Net alan derinliğini belirlemek istediğiniz fotoğraflarda kullanabileceğiniz bir mod.

Hangi çekim modunu kullanmalıyız ?


S (ya da TV) Modu (Enstantane öncelikli mod)

220px-Mode_enstEnstantene öncelikli mod ile, pozlama süresini ve isoyu (ya da otomatik tercihini kullanbilirsiniz)seçersiniz ve kamera diyafram ayarını kendisi yapar.

  • Enstantaneyi manuel olarak ayarlayabilirsiniz.
  • ISO değerini ve beyaz ayarını manuel ayarlayabilirsiniz.
  • Flaşı kendiniz yönetebilirsiniz.
  • Netleme (Autofocus) seçeneğinin nasıl olacağını ve netleme noktasını seçebilirsiniz.
  • Ölçüm modunu seçebilirsiniz.
  • Pozlama değerini değiştirebilirsiniz. Makine parametreleri varsayılan olarak fabrikada ayarlanan bir “0 EV” değerine göre belirler. Siz bu “0 EV” değerini arttırıp fotoğrafı daha parlak yapabilir, ya da azaltıp fotoğrafı daha karanlık yapabilirsiniz.

En uygun kullanım alanı: akarsu, şelale türü yoğun hareketlerin olduğu yerlerdir.

selale

Hızlı akan sularda ipeksi bir görüntü elde etmek için pozlama süresi ve diyaframı iyi ayarlamalısınız. Ancak Manuel modda bunu yaparken ayarlamayı yapmak çoğu zaman zor olabilir. Enstantane modu ile siz sadece pozlama süresini belirlersiniz ve diyafram ayarını makina yapar. Böylece en doğru ayarı elde ederek ipeksi bir akarsu görüntüsü elde edebilirsiniz. Burda önemli nokta, normalden biraz daha uzun bir pozlama yapmaktır. Bu değer suyun akış hızına bağlı olarak değişebileceği için nokta atışı bir değer vermemiz mümkün değil.

Bir diğer kullanım alanı ise fotoğraflarda hareketi dondurmak istediğimiz zamanlarda bu modu kullanabiliriz. Özellikle spor fotoğraflarında anı dondurmak için bu mod tercih edilebilir. Örneğin bir futbolcunun topa vurduğu anı 1/30 gibi bir enstantane değeri ile dondurmak mümkün olmayabilir. Yani ya futbolcunun ayağı, ya da topun bulanık çıkma olasılığı fazladır.(Tabiki duruma göre) 1/200 gibi bir değer bu hareketi dondurmak için daha uygun olabilir.enstantane

Sahnedeki insanları hareketli göstermek içinde bu modu kullanabilirsiniz.Uzun pozlamada hareketli insanlar özellikle etkili bir mimaride veya çarpıcı bir alanda güzel sonuçlar verebilir 🙂 Oldukça etkili bir yöntemdir 🙂

Natural_History_Museum,_London

 

Bir diğer kullanım alanı ise uzun telefoto objektiflerle çekim yaparken. 400mm gibi uzun telefoto objektiflerde lens titremesi daha kısa objektiflere göre daha büyük sorun. Bunu engellemek için Enstantane modunda elinizin titremeyeceği bir hızda çekim yapmak bu sorunu büyük oranda çözüyor. Örneğin 400mm bir objektifiniz varsa IS/VR olsa bile S modunda 1/400 perde hızının altında fotoğraflarınızın net çıkma ihtimali düşüktür. Genelde odak uzunluğunuzdan daha yüksek bir enstantane tercih etmelisiniz. 400 mm için 1/500 gibi. Tabi bu söylediğim duruma göre değişiklik gösterebilir. En güzeli üç ayak kullanarak titreme ihtimalini tamamen ortadan kaldırmak 🙂

Bu modda enstantane ve iso ayarını yapıp diyaframın otomatik ayarlanmasını sağlayabiliriz. Hareketli çekimlerde, uzun pozlamalarda kullanabileceğimiz bir mod diyerek özetleyebiliriz.


 

M Modu (Manuel mod)

220px-Mode_mManuel mod ile, diyafram, enstantene ve iso hızını seçersiniz. Bu mod kamerada tam kontrol sağlar.

  • Flaşı kendiniz yönetebilirsiniz.
  • Netleme (Autofocus) seçeneğinin nasıl olacağını ve netleme noktasını seçebilirsiniz.
  • Ölçüm modunu seçebilirsiniz.
  • Pozlama değerini değiştirebilirsiniz. Makine parametreleri varsayılan olarak fabrikada ayarlanan bir “0 EV” değerine göre belirler. Siz bu “0 EV” değerini arttırıp fotoğrafı daha parlak yapabilir, ya da azaltıp fotoğrafı daha karanlık yapabilirsiniz.

Her türlü çekimi bu mod ile yapabilirsiniz. Ancak en doğru ayarları yapmakta zorlanıyorsanız henüz bu mod için erken demektir. Doğru enstantene ve diyafram ayarını manuel olarak yapmak, en doğru fotoğrafı elde etmenizi sağlayacaktır.

– Flaşlı çekim. Özellikle flaşlı çekimlerde manuel mod öneriyorum. Çünkü diğer P,A,S modlarında flaşlı çekimlerde farklı sıkıntılar var. Ama manuel modda flaşlı çekim yapma noktasında hiçbir engel yok. Hatta manuel modda flaşlı çekim yapmak çok daha basit çünkü eğer flaşınız TTL ise (ya da iTTL) bütün pozlamayı flaş ayarlıyor. Siz sadece diyafram, perde hızı ve ISO’ya karar verin, flaş geri kalanı halletsin…Strobist

– Uzun pozlama değerleri ile yaratıcı çekimler yapmak istediğimizde manuel mod yine uygun olan modlardan birisi.

Uzun Pozlama

Başka bir örnek havai fişek fotoğrafları. P,A,S modlarında havai fişek çekmek zordur çünkü makine pozlama yapmakta zorlanır. Onun yerine makineyi M moduna alın ve başlangıç olarak ISO100-200, f8 ve 8 saniye deneyin ve ekranda fotoğrafın nasıl göründüğüne bakın. Beğenmezseniz süreyi ya da diyaframı değiştirerek en iyi hale getirin.

Panorama çekerken. Panorama çekimlerinde pozlamayı sabit tutmak en önemli şey, bu yüzden kesinlikle M modu kullanın. ISO, perde hızı, diyafram ve hatta beyaz ayarını elle ayarlayın ve çekimi öyle yapın. Panoramayı kendi çekip birleştiren aletler de (örneğin Sony NEX) çekime başladığınız anda pozlama değerini kilitleyip öyle çekim yapıyor.

Panorama

Karışık ya da çok kontrastlı manzaralarda. Çekeceğiniz manzaranın bir kısmının aşırı parlak bir kısmının gölgeli olduğunu düşünün. Bu gibi durumlarda makinelerin ölçüm sistemleri şaşırabilir. Şunu yapın: Makinedeki ölçüm yöntemini nokta ölçüme alın (Spot metering). Makineyi A moduna alın ve istediğiniz diyaframa ve ISO’ya getirin (örneğin f11). Önce parlak yerdeki perde hızına bakın sonra gölgeli yerdeki perde hızına. Makineyi M moduna alın, diyaframı ve ISO’yu aynı değerlere getirin ve perde hızını iki okumanın ortasına getirin. Böylece ortalama bir pozlama değeri tutturabilirsiniz. Bu gibi durumlarda HDR çalışmak da bir çözüm.

Hdr

– HDR çekimlerinde. M modu HDR çekimlerinde size daha fazla kontrol sağlayacak.

– Gece gökyüzü çekimleri gibi uzun pozlamalarda. Çoğu DSLR’da A ve S modlarındaki maksimum perde hızı 30 saniyedir ama bazen 30 saniyeden de uzun perde hızına ihtiyacınız olur. Bu durumlarda makinenizde B (Bulb) modu varsa onu kullanmanız lazım, ama bazı gövdelerde B moduna M modundan geçiyorsun. M modunda perde hızını 30 saniyenin üzerine alırsan makine B moduna geçiyor, böylece perdeyi istediğin kadar uzun açık tutabilirsin.

Yaklaşık 40 dakikalık bir fotoğraf. Bu tarz fotoğraflar için kameranızı bulb moduna almalı ve uzun pozlamalar yapmalısınız. Bu fotoğrafta perdemiz 40 dakika boyunca açık kaldı. Bu süre zarfında yıldızların hareketini kaydetmiş olduk.

Yaklaşık 40 dakikalık bir fotoğraf. Bu tarz fotoğraflar için kameranızı bulb moduna almalı ve uzun pozlamalar yapmalısınız. Bu fotoğrafta perdemiz 40 dakika boyunca açık kaldı. Bu süre zarfında yıldızların hareketini kaydetmiş olduk.

Manuel modunu kullanırken gözünüzün sürekli pozlama çubuğunda olması gerekir. Burada şöyle bir noktaya değinmek istiyorum. Pozlama çubuğunun sıfır konumunda olması pozlamanın doğru yapıldığı anlamına gelmiyor. Kimi zaman artı değerlerde, kimi zaman eksi değerlerde daha uygun pozlamalar almak mümkün olacaktır. Bu durumlar tecrübeyle sabitlenecektir.

Pozlama Ölçümü

Pozlama Çubuğu

Manuel modu özetlememe gerek yok sanırım 🙂 Her türlü ayarı yapıp fotoğrafınızı çekebileceğiniz; makine üzerinde tam kontrol sağlayan bir mod.

Konunun anlaşılabilmesi için oldukça sade bir dil kullanmaya çalıştım. Ancak yine de öncelikle diyafram, enstantane ve iso mantığının tam olarak yerleşmesi gerekebilir. Bazı konular başlangıç için size uzak gelebilir. Zamanla deneyerek, tecrübe ederek daha çok ilerleme kat edebilirsiniz. Bol bol fotoğraf çekmeyi unutmayın.

Fotoğrafını çekeceğiniz konuyu önce analiz edin. Sonra kullanacağınız moda karar verip, uygun ayarları yaparak fotoğrafınızı çekin 🙂

Yazar Hakkında

Temmuz 1991 Ordu, Ünye doğumlu. Aslen Sınıf Öğretmenliği mezunu. Fotoğrafçılık ve Bilgisayar meraklısı. Profesyonel bir araştırmacı...

İlgili Yazılar

Bir Cevap Yazın